حرم مطهر امام رضا (ع)

 حرم مطهر امام رضا (ع)

حرم مطهر امام رضا (ع) - تصویر 1
مجموعه حرم مطهر امام رضا (ع) از توسعه آرامگاه امام هشتم شیعیان بدست آمده است. ایشان در سال 817 هجری به شهادت رسیدند. این منطقه سناباد نام داشت که در قرن دهم مشهد نام گرفت و مقدس ترین مکان مذهبی در ایران شد. اگرچه قدیمی ترین بنا حاوی کتیبه ایست که تاریخ قرن 15 هجری را نشان می دهد، اما منابع تاریخی، ساخت این بنا را به قبل از دوره سلجوقی نسبت می دهند.

حرم مطهر امام رضا (ع)
مجموعه حرم مطهر امام رضا (ع) از توسعه آرامگاه امام هشتم شیعیان بدست آمده است. ایشان در سال 817 هجری به شهادت رسیدند. این منطقه سناباد نام داشت که در قرن دهم مشهد نام گرفت و مقدس ترین مکان مذهبی در ایران شد. اگرچه قدیمی ترین بنا حاوی کتیبه ایست که تاریخ قرن 15 هجری را نشان می دهد، اما منابع تاریخی، ساخت این بنا را به قبل از دوره سلجوقی نسبت می دهند.
 
حرم مطهر بنایی چهار گوش به طول 90/10 و عرض 40/10 متر است که در هر طرف آن صفه‌ای به دهانه 3 متر قرار دارد که از آن به حرم وارد یا از آن خارج می‌شوند. بنای اصلی این حرم، هم چنان که پیش‌تر گفته شد ،‌به بقعه هارون الرشید مربوط است و از آنجا که مرقد امام رضا (ع) در وسط حرم قرار نداشت و طواف بر ضریح آن مشکل بود ، در سال 1343 ه.ش.، بدون آن که لطمه‌ای بر استواری گنبد وارد آید، با برپایی یک تاق بزرگ و ایجاد دو پایه ، اقدام به برداشتن دیوار میان حرم و مسجد بالاسر گردید. ازاره حرم به ارتفاع 20 سانتی‌متر با سنگ مرمر و بالای آن تا ارتفاع دو متری با کاشی‌های نفیسی از دوره سلجوقی پوشیده شده است که بر اغلب آن‌ها آیات و احادیث و بر برخی دیگر، نقش‌های اسلیمی برجسته دیده می‌شود. بر بالای این کاشی‌ها، کتیبه‌ای برجسته بر روی کاشی‌های چینی نمای نفیس‌، حاوی آیاتی از سوره فتح به تاریخ 760 هـ.ق نصب شده است. بر بالای این کتیبه، کتیبه دیگری از مرمر به عرض 32 سانتی‌متر وجود دارد که بر آن قصیده‌ای از دبیرالملک فراهانی به خط نستعلیق نوشته شده است. از این کتیبه تا انتهای دیوارها، به سال 1275 هـ.ق. آیینه کاری شده است . در منتهی‌الیه چهار دیوار حرم که زیر تاق گنبد واقع شده است، سوره جمعه به خط ثلث علیرضا عباسی نوشته شده است. در بخش فوقانی دیوارها‌، با احداث گوشواره‌ها ، طرح مربع به هشت ضلعی تبدیل و گنبد داخلی بر روی آن احداث شده است. تمامی سطح زیر گنبد،‌ با آیینه کاری هنرمندانه‌ای به شیوه مقرنس پوشش یافته است . گنبد خارجی حرم بر روی ساقه‌ای به قطر 44/13 متر برپا شده است و از کف بام در حدود 31 متر ارتفاع دارد. کتیبه زیبا و بزرگ گنبد به خط ثلث علیرضا عباسی در چهار ترنج، به عربی نوشته شده است. متن کتیبه حاکی از زیارت شاه عباس از حرم و تزیین آن به دستور وی به سال 1016-1010 هـ.ق. است. بر روی این گنبد، کتیبه دیگری مربوط به شاه سلیمان و به سال 1086 هـ.ق. به خط محمدرضا امامی جای دارد که در آن از وقوع زلزله و شکاف ایجاد شده در گنبد و تزیین و مرمت مجدد آن سخن رفته است.
صحن عتیق که در شمال حرم واقع است،‌‌ ‌در زمان سلطان حسین بایقرا ساخته شده و سپس در زمان شاه عباس اول گسترش یافته است. طول و عرض آن، 52/64 × 38/104  متر است . در پیرامون صحن، تعدادی حجره در دو طبقه و چهار ایوان در چهار جهت اصلی بنا شدهاست . ایوان جنوبی یا ایوان طلا، از بناهای امیرعلی شیرنوایی در قرن نهم هـ.ق. است و چون سطح ایوان را نادرشاه طلاکاری کرده، به ایوان نادری نیز معروف شده است . این ایوان هم چنین در دوره شاه طهماسب صفوی تزیین گردیده است. ازاره ایوان به ارتفاع 2 متر از سنگ مرمر رنگارنگ است که احادیثی بر روی آن نوشته شده است. از بالای ازاره تا سقف، با خشت‌های مطلا زینت شده است. این ایوان دارای چهار در طلایی است که به توحید خانه، کفشداری بزرگ، راهروی سقاخانه سابق و از آنجا به دارالسیاده و محلی که سابقاً قرآن خانه بو ، باز می‌شدند. در ضلع جنوبی ایوان، تاق محراب مانندی هست که بر روی خشت‌های مطلای آن ، قصیده‌ای از «ندیم» به فارسی، و به خط نستعلیق محمد علی بن سلیمان رضوی نوشته شده که بیانگر طلاکاری و مرمت ایوان به دستور نادرشاه است. در پایان قصیده، ماده تاریخ اتمام آن ـ 1145 هـ.ق – ذکر شده است.

حرم مطهر امام رضا (ع)

نظرات بییندگان :

بهترین مشاغل و خدمات شهر خود را ، در سایت نشونه پیدا کنید.

مشاهده سایت نشونه